Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel

Idag är det söndag den 11 april 2021
Angrepet mot Danmark involvert land, sjø og luft.

Det tyske angrepet på Danmark 9. april 1940 var et ledd i angrepet rettet mot Norge. Kodenavnet Unternehmen Weserübung-Süd kan oversettes til Weser-øvelse; Weser er en elv i Tyskland.

Danmark var strategisk sett ikke viktig for Tyskland, med unntak av at Danmark kunne benyttes som utgangspunkt for operasjoner mot Norge og sikring av forsyningslinjene til styrkene i Norge. Opprinnelig gikk planen ut på å presse Danmark til å godta at tyske stridskrefter kunne benytte dansk territorium, men etter en endring i planene krevde Hitler at både Norge og Danmark skulle invaderes. Det danske forsvaret var både tallmessig og utstyrsmessig underlegent det tyske. Etter to timer kapitulerte den danske regjeringen av frykt for at tyskerne skulle bombe København. Les mer her.

Dagens skandinaviska artikel är en mall på huvudsidan som visar utvalda artiklar från Wikipediorna på norskt bokmål, danska och nynorsk.

Artiklarna följer en rotationsordning:

Artiklarna kan hämtas här

Tidigare samordnades detta på Skanwiki på meta, meta:Skanwiki/Utvalgte artikler. Nu hämtas artikelsammanfattningarna direkt från de olika Wikipediornas projektsidor.

Vecka 14

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Vecka 15

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Vecka 16

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Se även:

Om man hämtar mallen direkt från ursprungswikipedian, kan man behöva ändra alla internlänkar, till exempel från [[artikkel]] till [[:no:artikkel|artikkel]]. Därför kan det vara lämpligt att till exempel hämta den danska sammanfattningen från en norsk Wikipedia-sida, där alla internlänkar redan är justerade.


I dag är det söndag, 11 april 2021, vecka 14; klockan är 14.17 (CEST) - uppdatera cache

Mallar

Vecka 14

7 april 2021, 11 april 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 14, 2021


Angrepet mot Danmark involvert land, sjø og luft.

Det tyske angrepet på Danmark 9. april 1940 var et ledd i angrepet rettet mot Norge. Kodenavnet Unternehmen Weserübung-Süd kan oversettes til Weser-øvelse; Weser er en elv i Tyskland.

Danmark var strategisk sett ikke viktig for Tyskland, med unntak av at Danmark kunne benyttes som utgangspunkt for operasjoner mot Norge og sikring av forsyningslinjene til styrkene i Norge. Opprinnelig gikk planen ut på å presse Danmark til å godta at tyske stridskrefter kunne benytte dansk territorium, men etter en endring i planene krevde Hitler at både Norge og Danmark skulle invaderes. Det danske forsvaret var både tallmessig og utstyrsmessig underlegent det tyske. Etter to timer kapitulerte den danske regjeringen av frykt for at tyskerne skulle bombe København. Les mer her.

5 april 2021, 8 april 2021, 10 april 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 14, 2021


Peter AG Nielsen i 2009

Gnags er en dansk rockgruppe, som har eksisteret siden 1966. Gruppen har gennem tiden haft flere udskiftninger af musikere (besætningen var dog fast 1981-96), men i hovedparten af bandets eksistens har Peter A.G. Nielsen været forsanger og tekstforfatter.

Gnags har gennemgået en del stilskift siden starten, fra kopimusik i 1960'erne over folkemusikpræget rock med politisk indhold i 1970'erne, punk- og new wave-inspiration i slut-1970'erne og de tidlige 1980'ere til en meget rytmisk funderet og lettere reggae- og verdensmusik-inspireret musikstil, der har været karakteristisk for bandets sound siden begyndelsen af 1980'erne. Gnags er kendt for sange som "Under bøgen" (1978), "Rytmehans" (1980), "Slingrer ned ad Vestergade" (1983), "Vilde kaniner" (1984), "Danmark" (1986) og "Mr. Swing King" (1989), med flere.  ► Læs mere

6 april 2021, 9 april 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 14, 2021


Simple Minds i 2016

Simple Minds er eit skotsk rockeband skipa i Glasgow 1977. Det har gjeve ut ei rekkje hitsinglar, og vart best kjent internasjonalt i 1985 for hitten «Don't You (Forget About Me)» frå filmen The Breakfast Club. Andre hitsinglar er mellom andre «Alive and Kicking» og «Belfast Child» (britisk nr. 1). Gruppa har fått fem album på toppen av den britiske albumlista og har selt meir enn 60 millionar album. Dei var det skotske bandet med størst kommersiell suksess i 1980-åra.

Trass i fleire endringar i besetninga, har Simple Minds halde fram å spele inn musikk og turnere. I 2016 fekk gruppa Ivor Novello-prisen for songane sine av British Academy of Songwriters, Composers, and Authors. Kjernen i Simple Minds består av dei to attverande, originale medlemmane, Jim Kerr og Charlie Burchill. Dei andre noverande medlemmane er Ged Grimes, Cherisse Osei, Sarah Brown og Gordy Goudie. Tidlegare medlemmar er mellom andre Mick MacNeil, Derek Forbes, Brian McGee og Mel Gaynor. Les meir …

Vecka 15

14 april 2021, 18 april 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 15, 2021


Artemis-statue i Louvre.

Artemis er i gresk mytologi jaktens, skogens og dyrenes gudinne. Hun er også den jomfruelige månegudinnen for helbredelse, kyskhet og barnefødsler. Hun ble ansett som en beskytter av unge piker, den som både skaffet og avlastet sykdommer hos kvinner. I kunsten ble hun ofte avbildet som en jeger med bue og piler.

Hun er blitt tilbedt som fruktbarhetsgudinne mange steder opp igjennom historien, og ifølge noen myter assisterte hun sin mor under fødselen av tvillingbroren. Hun er i den klassiske perioden av gresk mytologi framstilt som datter av Zevs og Leto og tvillingsøsteren til Apollon. Hun var en av de fremste og mest dyrkede av de antikke greske gudene. Hennes romerske motstykke var Diana. Les mer her.

12 april 2021, 15 april 2021, 17 april 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 15, 2021


Operahuset i Sydney er Jørn Utzons mest berømte værk.

Jørn Utzon (1918–2008) var en dansk arkitekt. Han er verdenskendt for at have tegnet Sydney Opera House, der er en af de mest kendte bygninger i verden. Da operahuset i 2007 blev optaget på UNESCOs verdensarvsliste, blev Utzon den anden person i verden, der opnåede denne ære i levende live.

Utzon opdagede funktionalismen, da han i 1930 med sin familie besøgte Stockholmudstillingen, som gjorde et stort indtryk på ham. 1937-1942 blev han uddannet arkitekt, og kort efter rejste han til Stockholm, der var centrum for skandinavisk arkitektur. Her mødte han andre unge talenter som Arne Jacobsen, Tobias Faber, Alvar Aalto og Arne Korsmo.

Udover Operahuset tegnede han også andre store projekter. I Danmark var et af hans største projekter Bagsværd Kirke, der stod færdig i 1982. Han tegnede også flere enfamilieshuse, og hans overordnede mål var at bygningerne skulle kunne bruges, hvad enten det var til parlamentsbygninger, kirker, musik, kultur, eller boliger som almindelige mennesker kunne bo i.  ► Læs mere

13 april 2021, 16 april 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 15, 2021


Linda Ronstadt

Linda Ronstadt (fødd 15. juli 1946) er ein pensjonert USA-amerikansk songar innan ei rekkje sjangrar, som rock, country, lett opera og latinamerikansk musikk. Ho har sunge på over 120 album og seld meir enn 100 millionar plater, som gjer ho til ein av dei bestseljande artistane nokon gong. Ronstadt har samarbeidd med artistar innan ei rekkje sjangrar, som Bette Midler, Frank Zappa, Rosemary Clooney, Flaco Jiménez, Philip Glass, Warren Zevon, Emmylou Harris, Gram Parsons, Dolly Parton, Neil Young, Paul Simon, Johnny Cash og Nelson Riddle.

Ronstadt har vunne ti Grammyprisar, tre American Music Awards, to Academy of Country Music-prisar, ein Emmypris og ein ALMA Award. Mange av albuma hennar har selt til minst gullplate i USA og internasjonalt. Ho har òg blitt nominert til ein Tonypris og ein Golden Globe. Ho har vunne Latin Grammy Æresprisen av The Latin Recording Academy i 2011 og fekk Grammy Æresprisen av The Recording Academy i 2016. Ho vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame i april 2014. 28. juli 2014 fekk ho nasjonalmedaljen for kunst og humaniora i USA. I 2019 fekk ho i lag med Dolly Parton og Emmylou Harris ei stjerne på Hollywood Walk of Fame for arbeidet deira som ein trio. Ronstadt var blant fem personar som fekk Kennedy Center Honors i 2019. Les meir …

Vecka 16

21 april 2021, 25 april 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 16, 2021


«Alexander nedkjemper Dareios III av Persia», fra den såkalte Aleksandermosaikken.

Aleksander den store (356–323 f.Kr.) var konge, basileus, av det antikke greske kongeriket Makedonia.

Han etterfulgte sin far, Filip II, til den makedonske tronen da han var tjue år gammel. Han tilbrakte det meste av sin tid som konge på en militær kampanje i Asia og nordøstlige Afrika, en ekspedisjon som til da var uten sidestykke i historien. Da han var tretti år hadde han underlagt seg og skapt et av de største riker i den antikke verden. Det strakte seg fra Hellas til Egypt, inn i nordvestlige India og dagens Pakistan. Han var ubeseiret i kamp og regnes som en av historiens mest vellykkede militære hærførere. Les mer her.

19 april 2021, 22 april 2021, 24 april 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 16, 2021


Sylvanus G. Morley omkring 1912, ved mayaruinerne i Copán, Honduras

Sylvanus Morley (1883−1948) var en amerikansk arkæolog, epigraf og mayaforsker, hvis arbejde havde stor betydning for udforskningen af den præcolumbianske mayakultur i det tidlige 20. århundrede.

Morley er særlig kendt for sine omfattende udgravninger af mayabyen Chichen Itza. Han udgav også afhandlinger om mayaskriftsystemet og skrev populære beretninger om mayaerne.

Selv om nyere udvikling inden for området har ført til genevaluering af hans teorier og arbejde, refereres der stadig til hans udgivelser, særligt dem der omhandler Mayakalenderens inskriptioner. Hans engagement og entusiasme for mayaforskningen var medvirkende til at sikre nødvendige sponsorater til de projekter, der senere blotlagde mange oplysninger om den gamle mayakultur.  ► Læs mere

20 april 2021, 23 april 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 16, 2021


Slettestruts

Slettestruts (Struthio camelus) er ein stor flygeudyktig fugl som er heimehøyrande i Afrika, tidlegare òg i Midtausten. Slettestrutsen og systerarten somalistruts (Struthio molybdophanes) gjer ut for den biologiske slekta Struthio, einaste slekta i strutsefamilien. Saman med dei biologiske familiane av kiviar på New Zealand, emuar i Australia, nanduar i Sør-Amerika og kasuarar på Ny-Guinea utgjer strutsefamilien ei gruppe strutsefuglar i overordenen Paleognathae. Særtrekk i utsjånaden til arten slettestruts er lang hals og lange bein og han har ei unik evne til å springe, har ein maksimal fart på rundt 70 km/t, dette gjer han til den raskaste landlevande fuglen. Slettestrutsen er den største nolevande fuglearten og hostrutsen legg det største fugleegget av nokon nolevande fugl. Les meir …

This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit). Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply. Images, videos and audio are available under their respective licenses. Cover photo is available under CC BY 2.0 license.